Wat is clickertraining?

Een duik in de wetenschappelijke achtergrond

Clickertraining is een trainingsmethode waarvan de basis al in de jaren ’30 ontwikkeld is door professor B.F. Skinner. Hij ontdekte dat er bepaalde voorwaarden zijn als het gaat om het leervermogen van dieren. Zo zal een dier zijn gedrag herhalen of uitbouwen als dit gedrag hem iets positiefs oplevert, en zijn gedrag verminderen of achterwege laten als het hem iets negatiefs oplevert. Bovendien is de timing van de resultaten van het gedrag (beloning of straf) essentieel als men ervoor wil zorgen dat het dier de link legt tussen zijn gedrag en de directe gevolgen daarvan. Professor Skinner noemde dit hele proces operante conditionering.

Het getrainde individu bepaalt zelf, door middel van het al dan niet vertonen van gedrag, of het beloond gaat worden. Hierbij wordt tijdens de training geen dwang gebruikt. Het individu zal, zodra het in de gaten krijgt dat zijn gedrag directe consequenties heeft op de omgeving, zelf zijn gedrag gaan aanpassen. Het individu is dus de operator, degene die uiteindelijk bepaald of er getraind wordt of niet. Derhalve de term operante conditionering. Clickertraining is een trainingsvorm die is gebaseerd op bovenstaande principes. Bij clickertraining wordt gebruik gemaakt van een aantal facetten van operante conditionering. Eén van de ontdekkingen van Skinner was dat het mogelijk was een geluid te koppelen aan een beloning, op een zodanige manier dat het te trainen individu dit geluid als leidraad en als beloning gaat beschouwen. Een clicker is een veelgebruikt instrument om dit geluidssignaal mee te geven, vandaar de benaming clickertraining.

Natuurlijk is degene die de beloningen of straffen uitdeelt, de trainer. De trainer die een gedegen inzicht heeft in alle facetten van operante conditionering, zal op een geheel andere manier naar gedrag kijken dan de traditioneel geschoolde trainer. Een goede clickertrainer ziet elk gedrag als een mogelijkheid om perfectie te trainen. Hij ziet niet langer dat wat afgeleerd moet worden, maar realiseert zich de ruime mogelijkheden van gedrag en ziet wat hieruit gebruikt kan worden om gewenst gedrag aan te leren. Bij clickertraining wordt geen gebruik gemaakt van straf. Bij clickertraining wordt geen gebruik gemaakt van lichamelijke manipulatie. Slipkettingen worden niet gebruikt. Er wordt niet gerukt of getrokken of geduwd. Indien de training in een veilige afgesloten ruimte plaatsvindt, is het zelfs niet nodig om in de eerste fase met een aangelijnde hond te werken. Het enige wat u gebruikt als u met de clicker werkt is het geluid van de clicker en een beloning in de vorm van voer of spel. Om dit goed te kunnen doen heeft u inzicht nodig in operante conditionering. U moet leren waar u naar moet kijken, waar u voor kunt clicken en welke stappen u moet nemen als u een goed resultaat wilt bereiken.

De mogelijkheden die clickertraining biedt zijn vrijwel onbeperkt. Elk gedrag dat een dier met zijn lichaam kan verrichten, kan met de clicker zonder enige vorm van dwang op een vrolijke en snelle manier worden aangeleerd. Alle (huis)dieren kunnen met de clicker getraind worden. Een variant van clickertraining wordt in de zeezoogdierenwereld al langer gebruikt, men werkt hier met een fluitje. Momenteel wordt clickertraining al toegepast bij paarden. Maar ook katten, konijnen, ratten en papegaaien leren graag met de clicker.

Over clickertraining is op het Web ondertussen de nodige informatie te vinden. Als u zelf wilt beginnen met trainen, kunt u gebruik maken van mijn boekje Click! Dit boekje kan worden gezien als een gebruiksaanwijzing voor hen die met de clicker willen gaan werken.

Daarnaast is het mogelijk om (in zeer beperkte mate) privé-lessen clickertraining te volgen in Ermelo. Komt u in groepen, dan kan bij groepen vanaf 6 deelnemers een zaal worden gehuurd. Voor meer informatie over mogelijkheden stuurt u een e-mail.